Bort (boart, bortz) – drobnokrystaliczna, zanieczyszczona odmiana diamentu o kolorze szarym lub czarnym.
Występuje w skupieniach zbitych, kulisto-zbitych i drobnokrystalicznych.
Miejsca występowania: Rosja, Brazylia, Zair, Ghana.
Zastosowanie:
- wykorzystywany w przemyśle – do produkcji wierteł, przyrządów tnących, szlifierek
- ma znaczenie techniczne (materiał ścierny)
- ma znaczenie naukowe
- interesujący dla kolekcjonerów
Lonsdaleit – polimorficzna odmiana diamentu o dużej gęstości atomowej.
Właściwości
- Wzór chemiczny: C
- Układ krystalograficzny: heksagonalny
- Twardość: 3
- Gęstość: 3,55
- Barwa: brązowawożółty, przezroczysty
Odmiany polimorficzne: chaoit (nieznany w skałach Ziemi, występuje w meteorytach), diament, grafit.
Występowanie
W meteorytach żelaznych i ureilitach; w międzyplanetarnych cząstkach pyłowych. Bywa też w meteorytach minerałem z gwiezdnego pyłu sprzed powstania Układu Słonecznego.
Rozpoznany i opisany został w pozostałości (ok. 200mg) po rozpuszczeniu 5 kg meteorytu Canon Diablo. Jego obecność stwierdzono w meteorytach Goalpara i Allen Hills 77283 oraz w żwirach i glebie w miejscu tunguskiej eksplozji
W meteorytach żelaznych jest to prawdopodobnie minerał szokowy. Prawdopodobnie został utworzony w procesie przekształcenia w stanie stałym (przemiany polimorficznej) z grafitu; w wyniku szokowego metamorfizmu przede wszystkim ciśnieniowego (krótkotrwałe, wielokrotne, wysokie stany ciśnienia przekraczające 13 GPa).
Obecnie trwają eksperymentalne badania laboratoryjne, które mają potwierdzić tę teorię.
Karbonado (czarny diament) – diament polikrystaliczny, występujący w osadach aluwialnych w Brazylii i Republice Środkowoafrykańskiej. Z wyglądu podobny jest do węgla drzewnego. W odróżnieniu od innych diamentów polikrystalicznych, porowata powierzchnia karbonado wykazuje brak inkluzji, pochodzących z płaszcza ziemskiego.
Sieć krystaliczna karbonado wykazuje wysoką fotoluminescencję i elektronoluminescencję, indukowaną przez azot, co może świadczyć, że prawdopodobnie w okresie formowania istniały w nim radioaktywne inkluzje.
Według badań naukowców z Florida International University i Case Western Reserve University, którzy obserwowali karbonady w świetle podczerwonym, pochodzącym z promieniowania synchrotronowego, uzyskanego w Brookhaven National Laboratory, karbonady formowały się w bogatym w wodór środowisku międzygwiezdnym, poza Układem Słonecznym. Powstały prawdopodobnie w wyniku wybuchu gwiazdy supernowej a ich skład chemiczny zdradza podobieństwo do pyłu kosmicznego. Jednym z wytłumaczeń ich obecności na Ziemi jest uderzenie zawierającego je meteorytu (na co wskazuje chociażby fakt, że karbonada występują jedynie w dwu izolowanych miejscach na Ziemi).
